మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లుతో రాజకీయ సమీకరణాలు మార్పు.. 2029కే అమలేనా?

బిల్లుతో పార్లమెంట్ స్వరూపం పూర్తిగా మారే ఛాన్స్

కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకొచ్చిన నారీ శక్తి వందన్ అధినియం (Nari Shakti Vandan Adhiniyam) మహిళలకు 33% రిజర్వేషన్ కల్పించే చారిత్రాత్మక నిర్ణయంగా నిలుస్తోంది. తాజా చర్చల ప్రకారం లోక్‌సభ (Lok Sabha) సీట్లు ప్రస్తుత 543 నుంచి 850 వరకు పెరిగే అవకాశం ఉందని జాతీయ స్థాయిలో తీవ్ర చర్చ సాగుతోంది. 850 సీట్ల మోడల్ అమల్లోకి వస్తే దాదాపు 272 సీట్లు మహిళలకు రిజర్వ్ అయ్యే అవకాశం ఉంది. ఈ మార్పు దేశ రాజకీయ ముఖచిత్రాన్నే మార్చే శక్తి కలిగి ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

అసలు అమలు జనగణన, డీలిమిటేషన్‌పైనే ఆధారం

ఈ చట్టం ఇప్పటికే 2023లో పార్లమెంట్ ఆమోదం పొందింది. కానీ అసలు అమలు మాత్రం కొత్త జనగణన (Census) మరియు ఆ తర్వాత జరిగే డీలిమిటేషన్ (Delimitation) ప్రక్రియతో ముడిపడి ఉంది. చట్టంలోని నిబంధనల ప్రకారం 2026 తర్వాత జరిగే తొలి జనగణన గణాంకాలు ప్రచురితమైన తర్వాతే మహిళా రిజర్వేషన్ అమలులోకి రావాలి. ఆ తర్వాత నియోజకవర్గాల పునర్విభజన జరగాలి. తాజా రాజకీయ సంకేతాలు చూస్తే 2029 సాధారణ ఎన్నికల నుంచే అమలు చేయాలనే దిశగా కేంద్రం కసరత్తు చేస్తున్నట్లు నివేదికలు చెబుతున్నాయి.

సభలో నెంబర్ గేమ్.. విపక్షాల పాత్ర కీలకం

ఇలాంటి రాజ్యాంగ సవరణ (Constitutional Amendment) బిల్లులకు రెండు సభల్లోనూ 2/3 మెజారిటీ అవసరం. ఇదే కారణంగా అధికార కూటమి NDAకి విపక్షాల మద్దతు చాలా కీలకం. ముఖ్యంగా **రాజ్యసభ (Rajya Sabha)**లో అదనపు మద్దతు లేకుండా ముందుకు వెళ్లడం కష్టం. అందుకే మహిళా రిజర్వేషన్‌పై విపక్షాలు సూత్రప్రాయ మద్దతు ఇస్తూనే, దీనిని డీలిమిటేషన్‌తో ముడిపెట్టడాన్ని ప్రశ్నిస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగా ఇదే ప్రధాన రాజకీయ చర్చగా మారింది.

దక్షిణాది రాష్ట్రాల ఆందోళనలే పెద్ద చర్చ

తెలంగాణ (Telangana), ఆంధ్రప్రదేశ్ (Andhra Pradesh), తమిళనాడు (Tamil Nadu) వంటి దక్షిణాది రాష్ట్రాలు జనాభా నియంత్రణలో ముందున్నందున, జనాభా ఆధారంగా సీట్లు పెంచితే ఉత్తరాది రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్యం పెరిగి దక్షిణాది ప్రభావం తగ్గుతుందని తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. అందుకే చాలా పార్టీలు ప్రస్తుత 543 సీట్లలోనే మహిళా కోటా వెంటనే అమలు చేయాలని డిమాండ్ చేస్తున్నాయి. ఈ అంశం రాబోయే పార్లమెంట్ సమావేశాల్లో మరింత వేడెక్కే అవకాశం ఉంది.

మొత్తం గా చెప్పాలంటే

మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు దేశ రాజకీయాల్లో మహిళల పాత్రను భారీగా పెంచే చారిత్రాత్మక అడుగు. అయితే అసలు ట్విస్ట్ అమలు టైమ్‌లైన్ వద్దే ఉంది. పాత అంచనాలు 2034 వరకు వెళ్లొచ్చని చెప్పినా, తాజా సంకేతాలు మాత్రం 2029 ఎన్నికల నుంచే అమలు చేసే దిశగా కేంద్రం ప్రయత్నాలు చేస్తున్నట్లు చూపిస్తున్నాయి. అదే సమయంలో డీలిమిటేషన్ వల్ల దక్షిణాది రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్యం తగ్గుతుందనే భయం రాజకీయంగా పెద్ద చర్చకు దారి తీస్తోంది. రాబోయే రోజుల్లో ఇదే దేశ రాజకీయాల్లో అతిపెద్ద డిబేట్‌గా మారే అవకాశాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి.